Huwelijksformaliteiten

Wie wil trouwen, moet daar minstens veertien dagen voor de geplande huwelijksdatum aangifte van doen bij de ambtenaar van de burgerlijke stand. De aangifte gebeurt in de gemeente waar een van de aanstaande echtgenoten woont of ingeschreven is in het bevolkings-, vreemdelingen- of wachtregister.

Toekomstige echtgenoten die ingeschreven zijn in het bevolkings- of vreemdelingenregister moeten de volgende documenten meenemen:

• een kopie van de geboorteakten van beide partners. Voor trouwers die in België geboren zijn of van wie de geboorteakte in België overgeschreven is, vraagt de ambtenaar van de burgerlijke stand het afschrift zelf op. 
• een identiteitsbewijs 
• als er een huwelijkscontract is, moet u een attest voorleggen van de notaris die het contract heeft opgesteld

Toekomstig echtgenoten die niet ingeschreven zijn in het bevolkings- of vreemdelingenregister moeten ook de volgende bewijzen voorleggen:

• een bewijs van nationaliteit 
• een bewijs van ongehuwde staat of eventueel van ontbinding of nietigverklaring van een vorig huwelijk 
• een bewijs van woonst

De ambtenaar van de burgerlijke stand oordeelt of de voorgelegde documenten volstaan. Wanneer de belanghebbende partijen de nodige documenten niet kunnen voorleggen, zal de ambtenaar van de burgerlijke stand weigeren om de akte van aangifte op te maken.

De belanghebbende partijen kunnen in beroep gaan tegen de weigering door de ambtenaar van de burgerlijke stand. Zo'n beroep moet binnen de maand na de kennisgeving van de beslissing ingesteld worden bij de rechtbank van eerste aanleg.

Tot de dag van het huwelijk kan iedereen verzet tegen het huwelijk aantekenen. Zo'n verzet  moet wel gemotiveerd zijn.

Huwelijksvoltrekking

De huwelijksvoltrekking vindt plaats in de gemeente waar de aangifte is gebeurd, ten vroegste veertien dagen en ten laatste zes maanden na die aangifte. Vroeger moest het wettelijk huwelijk verplicht in het gemeentehuis gebeuren. Nu kan een wettelijk huwelijk ook buiten het gemeentehuis worden gesloten.

Het is de burgemeester of de schepen van de burgerlijke stand die het huwelijk voltrekt. Toekomstige trouwens hebben de mogelijkheid geen, één, twee, drie of maximum vier getuigen aan te duiden om aanwezig te zijn bij hun huwelijksvoltrekking en de huwelijksakte mee te ondertekenen. Een getuige hoeft geen bloedverwant te zijn.

De ambtenaar van de burgerlijke stand leest een aantal artikels over de rechten en plichten van echtgenoten voor uit het burgerlijke wetboek. Van deze rechten en plichten kunnen de echtgenoten niet afwijken, ook niet bij een huwelijkscontract.
De wederzijdse rechten en plichten zijn onder andere:

• samenwonen 
• trouw 
• hulp en bijstand 
• …

Daarna vraagt de ambtenaar aan de trouwers of zij elkaar tot echtgenoot wensen te nemen. Zodra beide echtgenoten toegestemd hebben, verklaart de ambtenaar van de burgerlijke stand de trouwers in naam van de wet door het huwelijk verbonden.

De ambtenaar maakt dadelijk de huwelijksakte op. Deze akte wordt ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand en geldt als bewijs van de huwelijksvoltrekking.

De gehuwden krijgen een trouwboekje, waarin later bijvoorbeeld de kinderen worden ingeschreven en eventueel de parochie waar het kerkelijke huwelijk wordt ingezegend.

Weigering van een huwelijk

Als er een ernstig vermoeden bestaat dat niet alle wettelijke voorwaarden voor het huwelijk vervuld zijn, kan de ambtenaar van de burgerlijke stand weigeren om het huwelijk te voltrekken.

Bij een weigering van een huwelijk mag het huwelijk maximaal tot twee maanden na de voorziene datum uitgesteld worden. Intussen zal de ambtenaar bijkomend onderzoek verrichten. Als binnen die twee maanden geen definitieve beslissing valt, mag het huwelijk toch doorgaan.

Bij een weigering maakt de ambtenaar van de burgerlijke stand zijn gemotiveerde beslissing onmiddellijk over aan de betrokken partners.

Als de toekomstige echtgenoten ondanks de weigering van de ambtenaar van de burgerlijke stand volharden in hun huwelijkswens, dan hebben ze een maand tijd om beroep aan te tekenen bij de rechtbank van eerste aanleg. De rechtbank zal dan oordelen of het huwelijk al dan niet mag doorgaan.

Verzet tegen een huwelijk

Verschillende personen of instanties kunnen om diverse redenen verzet aantekenen tegen een huwelijk:

• Als een van de partners nog getrouwd is, kan de wettige echtgenoot zich verzetten.
• De ouders van de trouwers kunnen zich tegen het huwelijk verzetten, of de grootouders als ze geen ouders meer hebben.
• Als er geen bloedverwanten meer zijn in opgaande lijn zoals ouders of grootouders, dan kunnen broers, zussen, ooms, tantes, volle neven en nichten zich tegen het huwelijk verzetten als ze meerderjarig zijn. Zij kunnen maar een reden inroepen: krankzinnigheid of geestelijke achterlijkheid van een van de toekomstige echtgenoten.
• De voogd van een toekomstige trouwer mag zich tegen het huwelijk verzetten, maar ook alleen op grond van krankzinnigheid of geestelijke achterlijkheid.
• Ten slotte kan ook het parket zich tegen een huwelijk verzetten als dat een bedreiging zou betekenen voor de openbare orde. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn als een van de trouwers zwaar mentaal gehandicapt is of als het om een schijnhuwelijk blijkt te gaan.

Wie zich wil verzetten tegen een huwelijk, moet een deurwaardersexploot laten opmaken. Dat is een officiële akte van een deurwaarder. Dit deurwaardersexploot moet bezorgd worden aan de ambtenaar van de burgerlijke stand en aan de twee trouwers. Het document moet een gegronde reden van het verzet vermelden, en ook de relatie die de persoon die zich verzet heeft met de trouwers.

Als aan alle vormvereisten van het verzet voldaan is, mag de ambtenaar van de burgerlijke stand het huwelijk niet voltrekken zolang het verzet niet is opgeheven.

Een verzet tegen een huwelijk kan op twee verschillende manieren opgeheven worden:

• Degene die zich verzet, besluit zich bij het huwelijk neer te leggen en heft het verzet uit vrije wil op.
• Als het verzet niet uit vrije wil wordt opgeheven, kunnen de toekomstige trouwers de rechtbank aanspreken om een gerechtelijke opheffing te vragen. De rechtbank zal het huwelijk dan verbieden of toestaan.

Personen die misbruik maken van het verzet tegen het huwelijk kunnen tot een schadevergoeding worden veroordeeld.

Voor meer inlichtingen over huwelijksformaliteiten raadpleegt u het best de dienst Burgerlijke Stand van uw gemeente of een notaris.