Jeugdrechtbank
De jeugdrechtbank is een speciale kamer van de rechtbank van eerste aanleg, gericht op jongeren tot de leeftijd van 18 jaar en hun ouders. Zij worden voor de jeugdrechter geleid wanneer:
- ze strafbare feiten hebben gepleegd zoals het dealen van drugs of diefstal
- ze zich in een moeilijke situatie bevinden en zij of hun ouders dringend hulp nodig hebben
- de ouders niet voldoen aan hun onderhoudsplicht of wanneer er sprake is van mishandeling, misbruik of verwaarlozing
Wanneer de jongere voor de jeugdrechter wordt geleid, heeft hij recht op bijstand van een advocaat. Heeft de minderjarige geen advocaat, dan wijst men hem een toe. De jeugdrechter moet de jongere ook vooraf horen, tenminste als die ouder is dan 12.
De jeugdrechter kan de bevoegde sociale dienst belasten met de uitvoering van een maatschappelijk onderzoek. Daarin onderzoekt men de persoonlijkheid van de jongere en het milieu waarin hij werd grootgebracht.
Maatregelen tegen de jongere
De rechter legt jonge criminelen geen straffen op, maar neemt maatregelen tegen hen. In de praktijk wil dit zeggen dat hij de minderjarige:
- kan berispen (tot de orde roepen)
- in een opvanggezin of een gespecialiseerde instelling waar jongeren worden begeleid kan plaatsen
- een dienstverlening kan opleggen
- zelfs kan laten opsluiten in de gevangenis, maar dat is zeer uitzonderlijk
De jeugdrechter kan ook beslissen om de zaak uit handen te geven als de minderjarige ouder is dan 16 jaar en een ernstig misdrijf (zoals een moord of een verkrachting) heeft gepleegd. De jongere wordt dan doorverwezen naar een rechtbank voor volwassenen.
Maatregelen tegen de ouders
De jeugdrechtbank kan ook aan de ouders maatregelen opleggen. Dit gebeurt vaak wanneer ze tekortschieten in hun opvoedingsplicht. Dat kan zijn omdat ze:
- gewelddaden plegen tegenover de jongere
- machtsmisbruik vertonen
- de jongere in ellendige leefomstandigheden laten opgroeien
De maatregelen die de rechter kan nemen, verschillen naargelang de aard van het probleem:
- Toezicht op sociale uitkeringen. De jeugdrechter kan iemand aanwijzen die de sociale uitkeringen die voor de jongere bedoeld zijn moet innen om ze ook effectief voor de behoefte van de jongere te gebruiken.
- Ontzetting uit het ouderlijk gezag
- Misdrijven vergemakkelijkt door gemis aan toezicht. Wanneer een minderjarige een misdrijf pleegt, kan de jeugdrechter de ouders veroordelen tot een politiestraf als het misdrijf te wijten is aan een gebrek aan toezicht of opvoeding van de ouders.
Beroep
Tegen een vonnis van de jeugdrechtbank kan men hoger beroep instellen bij het hof van beroep. Het hof van beroep heeft een kamer die gespecialiseerd is in jeugdrecht.
Strafregister
Het vonnis wordt bijgehouden in het centraal strafregister. De feiten worden niet vermeld in het gemeentelijk strafregister en komen dus niet op het getuigschrift van goed zedelijk gedrag. Particulieren, maar ook werkgevers hebben geen toegang tot het centraal strafregister. Alleen wanneer een jongere na zijn 18 jaar nog ernstige feiten pleegt of hij zich kandidaat stelt voor een functie in het leger of de federale politie, is de informatie toegankelijk.
