Brandweer

Vier categorieën

In België zijn er 251 brandweerdiensten voor 589 gemeenten. Deze diensten bestaan uit 5 000 beroepsbrandweermannen en 11 000 vrijwilligers. De brandweerdiensten zijn ingedeeld in vier categorieën in functie van hun belang.

Categorie X omvat de vijf grootste brandweerdiensten. Die korpsen zijn samengesteld uit beroepspersoneelsleden.
Categorie Y is die van de 'gemengde diensten' omdat deze korpsen zijn samengesteld uit zowel beroepsbrandweermannen als vrijwilligers. België heeft 25 gemengde diensten, verdeeld over de grote steden.
Categorie Z omvat de korpsen die uitsluitend uit vrijwilligers bestaan. Het gaat om de omvangrijkste groep: 122 korpsen maken er deel van uit.
Brandweerdiensten van categorie C worden ook wel 'autonome centra' genoemd. Ze zijn hoofdzakelijk samengesteld uit vrijwilligers. Ze onderscheiden zich van categorie Z door de omvang van hun interventiezone: korpsen van categorie C beschermen alleen hun gemeenten.

Opdrachten van de brandweer

De brandweer blust niet alleen branden. Hij neemt ook alle hulpinterventies op lokaal niveau voor zijn rekening. De brandweer komt tussenbeide bij:

ongevallen (op de openbare weg of in de woningen)
catastrofen en rampen
schadegevallen, inclusief bestrijding van chemische en nucleaire ongevallen

De brandweer heeft ook een belangrijke preventieve taak: zij moeten de preventie- en veiligheidsmaatregelen controleren die zijn voorgeschreven door de openbare overheden.

De wet bepaalt dat de hulpdiensten acht soorten opdrachten gratis moeten uitvoeren:

de bestrijding van branden en ontploffingen
technische hulpverleningswerkzaamheden die nodig zijn om mensen te beschermen of te redden
de bestrijding van rampen
de coördinatie van hulpverleningsoperaties
internationale opdrachten van civiele bescherming, behalve opdrachten die te maken hebben met de bestrijding van vervuiling
drinkwaterbevoorrading aan de burger, bij een ernstig watertekort of een waterkort dat een omvangrijk gebied treft
de bevolking waarschuwen bij gaslekken, ontploffingsgevaar …
interventies naar aanleiding van een loos alarm

Twee soorten brandweermannen

Er zijn twee soorten brandweermannen: de beroepsbrandweerlieden en de vrijwilligers. Beroepsbrandweerlieden oefenen de functie van brandweerman uit als hoofdactiviteit en zijn gemeenteambtenaar. Een vrijwilliger is een persoon die de functie van brandweerman uitoefent naast zijn beroepsactiviteiten. Hij wordt aangeworven voor vijf jaar, zijn mandaat is vernieuwbaar en hij heeft een bijzonder statuut. Zijn vergoeding hangt af van zijn prestaties.

Brandweerman worden

Brandweermannen worden aangeworven door gemeentebesturen die over een brandweerdienst op hun grondgebied beschikken. Hierop zijn er twee uitzonderingen:

De Dienst voor Brandweer en Dringende Medische Hulp van Brussel hangt af van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.
De Service Intercommunal de lutte contre l'Incendie de Liège et environs hangt af van de de Luikse intercommunale.

Brandweerlieden worden meestal aangeworven via een oproep in de pers. Maar u kunt zich natuurlijk ook altijd spontaan kandidaat stellen.

Selectievoorwaarden

Om brandweerman te worden, moet u voldoen aan een aantal voorwaarden. Die voorwaarden kunnen verschillen per korps. Toch zijn er verschillende gemeenschappelijke vereisten. Als brandweerman moet u:

onderdaan zijn van een lidstaat van de Europese Unie
ten minste 18 jaar oud zijn
ten minste 1,60 m groot zijn
een bewijs van goed zedelijk gedrag kunnen overleggen
slagen voor een geneeskundig onderzoek
slagen voor lichamelijke proeven
slagen voor de selectieproeven.

Stage

Een kandidaat die aan de voorwaarden voldoet, moet eerst stage lopen. Tijdens die stage krijgt hij een theoretische en praktische opleiding. De cursussen worden georganiseerd door de provinciale brandweerscholen en vinden tijdens de week of in het weekend plaats. De verplichte opleiding duurt 90 uur en houdt onder andere brandbestrijding, individuele bescherming en levensreddende handelingen in.

Na een jaar kan een stagiair definitief worden benoemd. Hij moet dan slagen voor examens en een gunstig advies van zijn oversten krijgen in verband met zijn manier van functioneren.