Bosbescherming en bosbeheer

Ongeveer een kwart van het aardoppervlak is bedekt met bossen. Die herbergen een schat aan biodiversiteit. Een bos is immers meer dan de bomen waaruit het bestaat. Het is een ecosysteem, een samenleving op zich, met een grote verscheidenheid aan planten en dieren, die het landschap, de waterhuishouding en het klimaat beïnvloedt.

Naast een ecologische functie hebben bossen voor miljoenen mensen ook een sociale functie. U kunt er naartoe gaan om te werken, te ontspannen, weer op adem te komen of de fauna en de flora te ontdekken en observeren. Vaak zijn ze zelfs van essentieel belang voor het overleven van mensen: als bron van voedsel, hout of als 'thuis'. Tot slot hebben bossen een grote economische waarde: niet alleen omwille van de houtopbrengst, maar ook door hun functie als ecosystemen. Bossen voorzien de mens van belangrijke en zelfs essentiële goederen en diensten. Ook in Vlaanderen en in Wallonië (Partie 4, Chap. 4) (fr) en in kleinere schaal zelfs in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (Zoniënwoud) blijft de economische functie van bossen bewaard. In die zin beschermen ze dus de biodiversiteit en komen ze tegemoet aan de noden van de toekomstige generaties.

Bosbeheer

Het Belgische bos beslaat ongeveer 692.916 hectare waarvan 544.800 ha zich in het Waalse Gewest bevindt, 146.381 ha in het Vlaamse Gewest en 1.735 ha in het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. 22,7 % van het Belgische territorium wordt ingenomen door bos.
Meer dan de helft van de oppervlakte van de provincie Luxemburg wordt ingenomen door bossen en daarmee voert de provincie de lijst aan.

In Vlaanderen

De Vlaamse bosindex (het aandeel bos tegenover de totale oppervlakte van het Vlaams Gewest) is met 10,8 % een van de laagste van Europa.
In Vlaanderen heeft het Agentschap voor Natuur en Bos een beheersvisie uitgewerkt. Daarin zijn de krijtlijnen aangegeven voor het beheer van de openbare bossen in Vlaanderen. Verder zijn er criteria voor duurzaam bosbeheer ontwikkeld die gelden voor alle bossen in het Vlaams Ecologisch Netwerk. Voor bossen buiten dat netwerk, gelden deze criteria als een vrijwillig referentiekader. De Vlaamse overheid voert een actief stimuleringsbeleid naar boseigenaars om deze criteria te volgen. Er bestaat ook een duidelijke strategie voor het behoud en het gebruik van autochtone bomen en struiken in Vlaanderen. Deze inlandse soorten worden namelijk bedreigd door ontbossing, bosfragmentering en intensief bosgebruik.
Zowel voor bebossing van landbouwgrond als voor (her)bebossing door openbare en privébesturen kan een subsidie aangevraagd worden.

Boseigenaars kunnen ook gratis lid worden van een bosgroep in hun streek. Dat is een vrijwillig samenwerkingsverband tussen zowel openbare boseigenaars als privé-eigenaars. Via de bosgroepen probeert het Agentschap voor Natuur en Bos een antwoord te geven op de problemen die de versnippering van het bos met zich meebrengt. Bosgroepen bieden een uitgebreide dienstverlening aan die de boseigenaars helpt bij het beheren van hun bossen.

In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest

Voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest vindt u meer informatie over bossen op de website van Leefmilieu Brussel - BIM.
Het beheer van het Zoniënwoud is een geval apart. Het wordt beheerd door de drie gewesten samen. Het Zoniënwoud heeft daarom een eigen website.
In het Brussels Hoofdstedelijk Gewest is het Zoniënwoud sedert 2003 gecertifieerd volgens de criteria van FSC (Forest Stewardship Council).

In het Waals Gewest

De Waalse bosindex bedraagt 32 %. Meer dan 60 % van de Waalse bossen bevindt zich in de Ardennen.
In Wallonië bepaalt de 'Division de la nature et des forêts' (fr) hoe de bossen beheerd moeten worden.
Duurzaam bosbeheer is het basisprincipe van het Waals beleid. Het heeft als doel het herstel en de duurzaamheid van het bos te verzekeren met oog voor een optimaal evenwicht tussen de economische, ecologische en sociale functie van het bos.  

Sinds 12 september 2008 is het nieuwe Waalse 'Boswetboek' van kracht. De oude wetgeving dateerde nog van 1854 en was dus dringend aan vernieuwing toe.
U kunt de brochure 'Code forestier' (fr) of het volledige decreet 'Code forestier' (fr) raadplegen op het milieuportaal van het Waals Gewest.

Subsidies voor duurzaam bosbeheer

Om het duurzaam bosbeheer in Vlaanderen  te stimuleren, reikt de Vlaamse overheid verschillende subsidies uit.

De Waalse overheid moedigt het duurzaam bosbeheer in Wallonië (fr) aan met subsidies voor openbare eigendommen en privé-eigendommen.