U bent hier

Baarle-Hertog

Baarle-Hertog, de puzzelstukjesgemeente

Baarle-Hertog telt ongeveer 2 300 inwoners en vormt samen met het Nederlandse Baarle-Nassau het dorp Baarle. Het ligt in de driehoek Tilburg-Turnhout-Breda op zo’n 100 km van Brussel en Amsterdam. De enclavegemeente bevindt zich in het hart van de kempen op de grens tussen de Belgische provincie Antwerpen en de Nederlandse provincie Noord-Brabant.

Kriskras door elkaar

Baarle-Hertog en Baarle-Nassau vormen samen misschien wel het merkwaardigste dorp ter wereld. Het is niet mooi opgedeeld in tweeën, maar bestaat uit dertig in elkaar verweven stukjes Nederland en België. In Baarle geldt daarom de ‘voordeurregel’: de plaats van de voordeur bepaalt in welke gemeente de bewoners van het pand zijn ingeschreven en in welk land zij zich bij de nutsvoorzieningen (telefoon en elektriciteit) moeten aansluiten.

De dertig enclaves zijn het symbool bij uitstek van Baarle-Hertog en Baarle-Nassau. De grens loopt kriskras door het dorpscentrum en is hier en daar gemarkeerd met punaises op de weg en grenstegels op het voetpad. De enclavegrenzen sparen huizen noch bedrijfspanden. Een in dat opzicht wel erg bijzonder pand is het huis op Loveren. Deze woning draagt twee huisnummers omdat de grens er dwars door de voordeur loopt.

Een clash van culturen

De geografische verwevenheid straalt ook af op socio-cultureel, economisch en bestuurlijk vlak. Elk jaar organiseren de twee Baarles op initiatief van de provincie Antwerpen het evenement ‘Grensincidenten’. Deze zinnenprikkelende clash van culturen vindt plaats tijdens het derde weekend van oktober. Vlamingen en Nederlanders gaan er verbaal met elkaar in de clinch. Zangers, filosofen, schrijvers en journalisten laten zich helemaal gaan in debatten en performances. Het gegluur over elkaars grenzen leert iedereen kijken voorbij de Belgenmop, voorbij de wederzijdse karikaturen en de hardnekkige clichés.

Alles in tweevoud

Op het grondgebied van Baarle-Hertog staat de Belgische St.-Remigiuskerk. Tot in de 19de eeuw was dit de parochiekerk voor de beide Baarles. Nu hebben de twee Baarles elk hun eigen kerk. Bovendien zijn er ook twee gemeentehuizen, twee brandweerkazernes, twee politiediensten, en dubbele elektriciteits- en telefonievoorzieningen.

In de glazen kiosk bij de kerk is een interactieve maquette van Baarle te vinden. Hier vindt u het centrum van Baarle op schaal nagemaakt, compleet met huizen en winkels. Met een druk op de knop zakken de Nederlandse (delen van) percelen omlaag, zodat u op een speelse manier zicht krijgt op de tweelandenpuzzel met haar grillige grenzenverloop.

Het heemshuis en het kaarsenmuseum

In Baarle-Hertog staat het heemhuis, dat sinds 1994 een beschermd monument is. Van 1877 tot 1987 deed het dienst als gemeentehuis. Sinds 1989 is de Heemkundekring Amalia van Solms er gehuisvest.

Midden in de Belgisch-Nederlandse enclavegemeente bevindt zich ook het kathedrale kaarsenmuseum. In dit museum staan unieke kathedrale gebeeldhouwde kaarsen, gemaakt van zuivere bijenwas. Het zijn werken van kunstenaar Frits Spies die zijn kaarsen allemaal met de hand beeldhouwde. In totaal worden een dertigtal grotere en even veel kleinere kunstkaarsen tentoongesteld.

Baarle-Hertog: grens Baarle-Hertog: grenspaal aan de kerk  Baarle-Hertog: Huis op Loveren Baarle-Hertog: heemhuis

Adres

Kerkstraat 11
2387 BAARLE-HERTOG
Telefoon: 
014 69 80 70