Nieuw marien ruimtelijk plan treedt in werking

Op 20 maart 2026 is het nieuwe marien ruimtelijk plan (MRP) voor het Belgisch deel van de Noordzee van kracht gegaan. Dit derde marien ruimtelijk plan geldt voor de periode 2026–2034 en bepaalt waar en wanneer activiteiten op zee kunnen plaatsvinden. Het plan zorgt voor een evenwicht tussen economische ontwikkeling, veiligheid, de bescherming van het kwetsbare ecosysteem en het behoud van de belevingswaarde.

Het Belgisch deel van de Noordzee is niet groter dan een gemiddelde provincie, maar er heerst een enorme bedrijvigheid. Het marien ruimtelijk plan biedt voor alle activiteiten een duidelijk en juridisch stabiel kader.

Meer bescherming voor natuur en biodiversiteit
Het nieuwe plan zet sterk in op natuurbehoud en -herstel. Voor het eerst worden drie bodemintegriteitszones afgebakend, waar bodemberoerende visserij geheel of gedeeltelijk wordt verboden om kwetsbare habitats, zoals grindbedden, te beschermen.

Daarnaast wijst het MRP drie mariene reservaten aan. In deze zones, die grotendeels overlappen met de bodemintegriteitszones, krijgen natuurherstel en bescherming van habitats en soorten absolute voorrang en worden activiteiten van alle sectoren zoveel mogelijk uitgesloten.

Door de ecologisch meest waardevolle delen van onze Noordzee beter te beschermen, krijgt het volledige mariene ecosysteem de kans zich te herstellen. Op termijn moet dat leiden tot grotere visbestanden voor onze vissers, en wie weet zelfs tot de terugkeer van de Europese platte oester.

Plaats voor hernieuwbare energie
België is momenteel de zesde grootste producent van offshore energie en blijft hier verder op inzetten. In de Belgische Noordzee zijn vandaag al twee windenergiezones voorzien: de (reeds operationele) Oostelijke zone en de Prinses Elisabeth‑zone.

Het nieuwe MRP voorziet een bijkomend vrijwaringsgebied waar in de toekomst extra windmolens geplaatst kunnen worden bij de herontwikkeling van de Oostelijke zone. Die herontwikkeling is nodig omdat het eerste Belgische windpark al sinds 2009 in gebruik is.

Meer duidelijkheid en veiligheid voor scheepvaart
Scheepvaartveiligheid blijft een belangrijke prioriteit in het Belgisch deel van de Noordzee, dat tot de drukst bevaren gebieden ter wereld behoort. Daarom breidt het marien ruimtelijk plan de twee bestaande ankergebieden uit, zodat schepen op een veilige manier kunnen wachten tot ze een haven kunnen binnenvaren. Daarnaast voorziet het plan drie onderzoekszones voor maritieme veiligheid. In deze zones kunnen tijdens de looptijd van het plan extra maatregelen worden genomen, zoals het aanduiden van nieuwe ankergebieden.

Belang van open ruimte
“Waar de vorige versies van het MRP vooral het resultaat waren van een zoektocht naar voldoende plaats voor nieuwe activiteiten, zoals windparken, benadrukt het nieuwe plan het belang van de open ruimte”, zegt Jesse Verhalle, expert mariene ruimtelijke planning bij de FOD Volksgezondheid. “Er wordt steeds meer gekeken naar onze Noordzee om belangrijke maatschappelijke functies te vervullen, zoals energie- en voedselproductie. Dat is een uitdaging door de beperkte ruimte, terwijl we ook de open ruimte en het zeezicht willen bewaken.”

Zijn collega Loes Rutten vult aan: “Een belangrijke nieuwigheid is bijvoorbeeld de zesmijlszone, een brede strook voor de kust waar geen bijkomende vaste constructies mogen komen. Zo behouden we niet alleen het open uitzicht voor kustbewoners en toeristen, maar ook een vrije zone voor vissers, recreanten en de scheepvaart.”

Wat is een marien ruimtelijk plan?
Het marien ruimtelijk plan is te vergelijken met ruimtelijke ordening op land, maar dan voor de zee. Het bepaalt waar en wanneer activiteiten kunnen plaatsvinden en hoe ze zich tot elkaar verhouden.

België was in 2014 een van de eerste landen ter wereld met een marien ruimtelijk plan. Sindsdien wordt het plan op regelmatige basis geëvalueerd en aangepast aan nieuwe wetenschappelijke inzichten, maatschappelijke noden en Europese verplichtingen.

Totstandkoming van het plan
Het marien ruimtelijk plan 2026–2034 kwam tot stand na een uitgebreid participatieproces. Overheidsdiensten, wetenschappers, sectororganisaties, bedrijven, ngo’s en burgers leverden input via consultaties en adviesrondes. De resultaten van de openbare raadpleging over het MRP zijn gepubliceerd op www.consult-leefmilieu.be.

Op basis van alle input werd een gedragen plan uitgewerkt dat rechtszekerheid biedt aan alle gebruikers van de zee en tegelijk de bescherming van het mariene milieu versterkt.

Meer informatie
Het volledige marien ruimtelijk plan en alle kaarten zijn beschikbaar op www.marienruimtelijkplan.be.